تأکید بر نقش سهروردی در گشودن مسیرهای تازه اندیشه سهروردی؛ پیونددهنده ایرانیت، اسلامیت، عقل و معنویت
آیین بزرگداشت شیخ شهابالدین سهروردی با حضور جمعی از مسئولان فرهنگی، علمی و اجرایی کشور در زنجان برگزار شد. سخنرانان این آیین، سهروردی را نماد جسارت فکری، خلاقیت، نوآوری و پیوند میان حکمت ایرانی، معارف اسلامی، عقل و شهود دانستند و بر ضرورت بهرهگیری از میراث فکری او برای پاسخگویی به نیازهای فرهنگی و معنوی جهان امروز تأکید کردند.
محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این آیین اظهار کرد: آنچه بیش از هر چیز در شخصیت سهروردی جلب توجه میکند، جسارت و خلاقیت او در سنین جوانی است. وی بدون هراس از نامهای بزرگی همچون ابنسینا، به نقد اندیشههای پیشین پرداخت و مسیر تازهای در فلسفه گشود.
وی افزود: بسیاری از اندیشمندان در برابر بزرگان فلسفه متوقف میشوند، اما سهروردی با شجاعت از این مرز عبور کرد و به چهرهای ماندگار در تاریخ اندیشه تبدیل شد.
جوادی با بیان اینکه تمدنها با درخشش شخصیتهای بزرگ جان میگیرند، تصریح کرد: اگر تنها به آموزشهای معمول اکتفا کنیم، اتفاق بزرگی رخ نخواهد داد؛ پیشرفت تمدنها مرهون انسانهای خلاق، جسور و نوآوری است که مسیرهای تازهای پیش روی جامعه میگشایند.
زنجان؛ مهد مفاخر علمی و فرهنگی ایران
معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، زنجان را به دلیل پرورش شخصیتهایی همچون سهروردی، دارای جایگاهی ویژه در تاریخ ایران دانست و گفت: این استان همواره مهد پرورش بزرگان علم، فرهنگ، شعر و ادب بوده و این ظرفیت همچنان در آن وجود دارد.
وی همچنین با اشاره به فعالیتهای خیرخواهانه در استان زنجان، مؤسسه خیریه مهرانه را نمونهای از نوآوری اجتماعی دانست و افزود: همانگونه که سهروردی در عرصه فلسفه منشأ تحول شد، مجموعههایی مانند مهرانه نیز با تکیه بر سرمایه مردمی، جلوهای از خلاقیت و مدنیت را به نمایش گذاشتهاند.
جوادی ادامه داد: روحیه نوآوری باید در حوزههای مختلف از جمله دانش، فلسفه، ادبیات، فعالیتهای خیرخواهانه و عرصههای قرآنی تداوم یابد؛ چراکه این ظرفیتها میتوانند جامعه را به سمت پیشرفت سوق دهند.
وی با تجلیل از مردم زنجان خاطرنشان کرد: مردم این استان همواره بدون چشمداشت در حفظ فرهنگ، تاریخ و تمامیت ارضی ایران نقشآفرین بودهاند و تقدیم بیش از هزار شهید، گواه روشنی بر ایثار و وفاداری آنان به میهن است.
سهروردی؛ الگویی برای پیوند ایرانیت و اسلامیت
وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نیز سهروردی را یکی از برجستهترین سرمایههای فکری و فرهنگی ایران دانست و گفت: سهروردی با پیوند میان ایرانیت و اسلامیت، روایت فلسفی تازهای از هویت ایرانی ارائه کرد و میتواند الگویی ارزشمند برای سیاستگذاری فرهنگی، دانشگاهها و نسل جوان باشد.
وی با اشاره به نقش سهروردی در خودآگاهی تاریخی ایرانیان اظهار کرد: هویت ایران تنها مجموعهای از اقوام و سرزمینها نیست، بلکه محصول اندیشه و میراث شخصیتهایی همچون سهروردی است.
شالچی، عبور از دوگانهسازی میان هویت ایرانی و اسلامی را از مهمترین ویژگیهای اندیشه سهروردی برشمرد و افزود: سهروردی نشان میدهد که میتوان هم ایرانی بود و هم مسلمان و این دو هویت را در قالب یک سنت فکری و تمدنی در کنار یکدیگر معنا کرد.
وی ادامه داد: سهروردی فیلسوفی مسلمان بود که از قرآن، حکمت و عرفان اسلامی الهام گرفت و در عین حال از میراث ایران باستان نیز بهره برد. این تلفیق، نمونهای موفق از استفاده خلاقانه از منابع متنوع تمدنی و الگویی برای عبور از نگاههای افراطی و انحصارگرایانه است.
معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، سهروردی را نماد خودآگاهی فلسفی ایرانیان دانست و گفت: اگر فردوسی روایت حماسی ایران و حافظ بیان شاعرانه و عرفانی ایران را نمایندگی میکند، سهروردی را باید نماد خودآگاهی فلسفی ایرانیان دانست؛ اندیشمندی که ایران را سرزمینی مبتنی بر نور، فضیلت و سلوک انسانی معرفی میکند.
ظرفیت حکمت اشراق برای تولید آثار فرهنگی و هنری
شالچی مفهوم «نور» در حکمت اشراق را ظرفیتی گسترده برای فعالیتهای فرهنگی و هنری دانست و اظهار کرد: این مفهوم میتواند در ادبیات، هنرهای تجسمی، سینما، هنرهای دیجیتال و دیگر قالبهای هنری، به زبان امروز بازآفرینی شود و الهامبخش تولید آثار فرهنگی باشد.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از همه ظرفیتهای تمدنی ایران افزود: وفاداری به هویت ایرانی و اسلامی به معنای بستن درهای اندیشه و گفتوگو با جهان نیست، بلکه میتوان ضمن حفظ هویت، از منابع گوناگون فکری و تمدنی نیز بهره گرفت.
معاون فرهنگی وزارت علوم، شجاعت فکری سهروردی را یکی دیگر از ویژگیهای برجسته او عنوان کرد و گفت: سهروردی صرفاً مفسر اندیشه گذشتگان نبود، بلکه با جسارت، نظام فلسفی مستقلی را بنیان گذاشت. این روحیه میتواند برای دانشگاهها، پژوهشگران و نسل جوان الهامبخش باشد تا ضمن بهرهگیری از میراث گذشته، نگاهی نقادانه و خلاقانه داشته باشند.
وی با اشاره به چالشهایی همچون گسترش فناوری، مصرفگرایی، شتاب زندگی و فقر معنایی خاطرنشان کرد: اندیشه سهروردی میتواند در مواجهه با این مسائل راهگشا باشد و افقهای تازهای برای بازاندیشی در حوزه فرهنگ، هویت و معنویت بگشاید.
جهان امروز تشنه اندیشههای اشراقی است
حجتالله ایوبی، رئیس امور فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، شیخ شهابالدین سهروردی را یکی از خورشیدهای درخشان فرهنگ و تمدن ایرانی دانست و گفت: جهان امروز پس از تجربه عقلانیت صرف و مادیت، بیش از هر زمان دیگری به اندیشههای اشراقی، عشق، معنویت و بازگشت به خویشتن نیاز دارد.
وی تأکید کرد: پیروی از بزرگان تنها به تجلیل از آنان محدود نمیشود، بلکه باید راه و اندیشه آنان را در زندگی و جامعه جاری کرد.
ایوبی با اشاره به جایگاه ایران در پرورش اندیشمندان بزرگ افزود: ایران سرزمین خورشیدها و ستارگان فروزان علم، ادب و فلسفه است و سهروردی نیز یکی از همین چهرههای درخشان و مظهر نور و روشنایی به شمار میرود.
وی با یادآوری ثبت بزرگداشت سهروردی در برنامه مشاهیر جهانی یونسکو گفت: در آن دوره، برنامههای متعددی برای معرفی این فیلسوف بزرگ برگزار شد که از جمله آنها میتوان به برگزاری همایش بینالمللی با حضور استادان و پژوهشگران کشورهای مختلف، انتشار آثار علمی و چاپ هشت جلد کتاب ویژه کودکان اشاره کرد.
رئیس امور فرهنگی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور همچنین از تولید تصویری مستند و هنرمندانه از سهروردی بر اساس اسناد تاریخی و هنری خبر داد و گفت: این اثر توانست چهرهای ماندگار و قابل استناد از این فیلسوف ایرانی ارائه کند.
ضرورت آشنایی نسل جدید با مفاخر ایران
ایوبی با تأکید بر نقش مفاخر فرهنگی در شکلگیری هویت نسلها اظهار کرد: نمادها، آثار هنری، شعر، معماری و چهرههای بزرگ فرهنگی بهتدریج در ضمیر ناخودآگاه جامعه جای میگیرند و هویت، ذوق و سلیقه نسلها را شکل میدهند.
وی افزود: ضروری است کودکان و نوجوانان از سالهای نخست زندگی با این سرمایههای فرهنگی آشنا شوند تا میراث ارزشمند مفاخر ایران به بخشی از وجود آنان تبدیل شود.
ایوبی با اشاره به تحولات فکری جهان معاصر گفت: قرنهای نوزدهم و بیستم، دوران غلبه عقلانیت ابزاری، صنعت و منفعتگرایی بود؛ اما امروز انسان بار دیگر به عشق، احساس، عاطفه، معنویت و فهم دیگری روی آورده است.
وی ادامه داد: جهان پس از تجربه دورهای از مادیت و فاصله گرفتن از معنویت، در جستوجوی بازگشت به نور و ارزشهای انسانی است و به همین دلیل اندیشههای اشراقی سهروردی میتواند بیش از گذشته مورد توجه جهانیان قرار گیرد.
حکمت اشراق؛ تداوم و تکامل مکتب ابنسینا
حسن شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور، با تأکید بر اینکه سهروردی مکتب ابنسینا را نقض نکرد، گفت: شیخ اشراق ادامهدهنده و تکاملبخش این مکتب بود؛ زیرا ابنسینا نیز در آثار متأخر خود، بهویژه در بخش نهم «اشارات»، تنها بر استدلال عقلی تکیه نداشت و به افقهای شهود و معرفت باطنی توجه کرده بود.
وی افزود: سهروردی دریافت که حکمت صرفاً نظری و استدلالی نمیتواند پاسخگوی همه حقیقت باشد؛ از اینرو تلاش کرد میان حکمت نظری و حکمت عملی پیوند برقرار کند و عقل را با شهود و معنویت درآمیزد.
شالویی اظهار کرد: سهروردی از حکمت خشک و بیروح فاصله گرفت و فلسفهای را بنیان نهاد که در آن نور، حقیقت و سلوک معنوی جایگاهی ویژه دارد.
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کشور با اشاره به دشواریهای زندگی شیخ اشراق گفت: سهروردی در فضایی آکنده از تعصب و جهل گرفتار شد و به دلیل آشکارگویی و پنهان نکردن حقیقت، بهای اندیشههای خود را با جانش پرداخت.
وی، اندیشه سهروردی را نیاز امروز جامعه دانست و خاطرنشان کرد: نسل جوان امروز تشنه حقیقت، نور و معنویت است. فلسفه اشراق دعوتی به سوی نور، حقیقت و خودشناسی است و باید این میراث را با زبانی متناسب با نیازهای امروز، بهویژه برای نسل جوان، معرفی کرد.
تولید آثار فاخر؛ مأموریتی فرهنگی برای معرفی سهروردی
حجتالاسلام والمسلمین حسینی، امام جمعه زنجان و رئیس شورای فرهنگ عمومی استان، بر ضرورت تولید آثار فاخر سینمایی، تلویزیونی و هنری درباره شیخ شهابالدین سهروردی تأکید کرد و گفت: برگزاری آیینهای بزرگداشت بهتنهایی برای معرفی شخصیتهای بزرگ کافی نیست.
وی افزود: آثار سینمایی، تلویزیونی و هنری نقش تعیینکنندهای در ماندگاری و شناخت شخصیتهای تاریخی و دینی در ذهن جامعه دارند و همین ضرورت درباره سهروردی نیز وجود دارد.
امام جمعه زنجان با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی استان اظهار کرد: همانگونه که برای معرفی شخصیتهایی همچون استاد رضای روزبه برنامههایی در دست اجراست، باید برای دیگر مفاخر زنجان از جمله سلطان محمد خدابنده و شیخ عبدالکریم زنجانی نیز اقدامات فرهنگی فاخر و ماندگار انجام شود.
حسینی بر لزوم تعریف پروژهای ویژه برای معرفی شیخ شهابالدین سهروردی تأکید کرد و گفت: در کنار برگزاری آیینهای بزرگداشت، باید در دوره مسئولیت مدیران فرهنگی، اثری فاخر و ماندگار درباره شیخ شهید تولید شود.
وی تصریح کرد: معرفی شخصیتی که جهان از اندیشه و آثار او تأثیر پذیرفته، یک مأموریت فرهنگی و اقدامی در راستای تقویت هویت ایرانی، اسلامی و زنجانی است.
سهروردی؛ شهید راه حقیقت و فلسفه اسلامی
نبیالله محمدی، نماینده مردم زنجان و طارم در مجلس شورای اسلامی، با اشاره به تفاوت فلسفه اسلامی و فلسفه غرب گفت: فیلسوفان اسلامی در کنار عقل و استدلال، ارتباط با خداوند و بهرهمندی از انوار الهی را نیز مورد توجه قرار دادهاند و بسیاری از نظریههای فلسفه اسلامی قابلیت تبدیل شدن به عمل را دارند.
وی با اشاره به شخصیت سهروردی اظهار کرد: شیخ اشراق با بهرهگیری از انوار الهی و پیوند دادن عقل، شهود و معنویت، مکتبی را پایهگذاری کرد که همچنان الهامبخش اندیشه اسلامی است.
محمدی، سهروردی را «شهید راه فلسفه اسلامی» خواند و افزود: این فیلسوف بزرگ با اندیشههای خود جایگاهی فراتر از یک مکتب یا پارادایم فلسفی دارد و آثارش همچنان در تاریخ اندیشه اسلامی ماندگار است.
وی خاطرنشان کرد: اندیشمندانی همچون سقراط، افلاطون، ارسطو و سهروردی محدود به یک مکتب نیستند، بلکه فرادیدگاهیاند و آثار و اندیشههایشان مرزهای مکاتب فلسفی را درنوردیده است.
راهاندازی بنیاد سهروردیشناسی و مرکز زنجانشناسی
محسن صادقی، استاندار زنجان، با تأکید بر اینکه سهروردی تنها متعلق به یک دوره تاریخی نیست، بلکه میراثی ماندگار برای تاریخ بشر به شمار میرود، از پیگیری تأسیس بنیاد سهروردیشناسی و مرکز زنجانشناسی در استان خبر داد.
وی اظهار کرد: زنجان در سطح ملی بیشتر با توانمندیهای اقتصادی، معدنی، صنعتی و صنایعدستی شناخته میشود، اما ذخیره دانایی و سرمایههای فرهنگی و انسانی استان کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
استاندار زنجان افزود: سهروردی با بنیانگذاری حکمت اشراق، میان فلسفه و معنویت پیوندی عمیق برقرار کرد و در اندیشه او، نور تنها روشنایی ظاهری نیست، بلکه نماد حقیقت، فضیلت و تعالی انسان است.
صادقی، پیوند میان حکمت ایرانی، معارف دینی و تفکر فلسفی را از مهمترین ویژگیهای اندیشه سهروردی دانست و گفت: این حکیم بزرگ نشان داد که ایران و اسلام میتوانند در مسیری تعالیبخش، زمینهساز شکوفایی اندیشه و تمدن باشند.
وی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از آموزههای سهروردی در دنیای امروز تصریح کرد: در کنار علم و فناوری باید از اخلاق، معنویت و حکمت نیز بهره گرفت تا مسیر پیشرفت و توسعه پایدار محقق شود. امروز جهان بیش از هر زمان دیگری به پیوند توسعه و هویت، فناوری و اخلاق، دانش و مسئولیت نیاز دارد.
تبدیل میراث سهروردی به جریان زنده فرهنگی
استاندار زنجان، فرهنگ را یکی از ارکان اصلی توسعه و حکمرانی دانست و اظهار کرد: فرهنگ موضوعی حاشیهای نیست، بلکه از پایههای اساسی توسعه جامعه به شمار میرود.
وی گفت: زنجان با برخورداری از دانشگاهها، مراکز علمی، توانمندیهای صنعتی، میراث تاریخی و نسل جوان خلاق، میتواند علاوه بر ایفای نقش اقتصادی، به یکی از کانونهای مهم فرهنگی و علمی ایران تبدیل شود.
صادقی از قرار گرفتن طرح احداث مرکز زنجانشناسی در مرحله فرآیند اجرایی خبر داد و افزود: مقدمات این طرح بهعنوان یکی از برنامههای اولویتدار دولت چهاردهم، با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حال انجام است.
وی همچنین درباره تأسیس بنیاد سهروردیشناسی گفت: این بنیاد با همکاری نهادهای ملی و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در دست پیگیری است تا اندیشه سهروردی از یک میراث تاریخی به جریانی زنده و پویا در عرصه علمی و فرهنگی تبدیل شود؛ جریانی که دانشگاهیان، پژوهشگران و نسل جوان بتوانند برای شناخت بهتر هویت ایرانی ـ اسلامی و ساختن آینده از آن بهره بگیرند.
استاندار زنجان در پایان بر ضرورت معرفی دیگر مفاخر استان تأکید کرد و گفت: نام زنجان باید نهتنها با تولید و اقتصاد، بلکه با حکمت، دانایی، فرهنگ و اندیشه نیز در سطح ملی شناخته شود.
